micmic encounters

* magpopokus ang pagbabahagi sa prosesong ginawa ng mga mananaliksik na sina Susan Morrow at Mary Lee Smith sa paggamit ng Grounded Theory bilang metodo at hindi ang mga resulta / datos na kanilang nalikom at teyoretikal na modelo na kanilang nalikha.

 

Ang papel ay umiikot sa karanasan ng 11 kababaihang nakaranasan ng, sekswal na pang-aabuso nang sila’y bata pa. Sa proseso, nais makabuo ng teyoretikal na modelo kung paano nila hinarap ang kanilang naging nakaraan.

Gumamit ng Grounded Theory (GT) upang malikom /makuha ang mga impormasyon. Ang GT ay isang kwalitatibong pananaliksik na may layuning makalikom ng datos, suriin ang mga ito at kinalaulan ay gumawa ng teyoretikal na modelo batay sa nalikom. Kaugnay nito ang pagdebelop ng mga koda, kategorya kaysa sa pagdikta sa mga klasipikasyon; nariyan din ang pagbuo ng mga haka batay sa datos.

Ang sinuring datos sa pag-aaral na ginawa nina Morrow at Lee Smith ay nakabatay sa (1) transkripsyon ng panayam na ginawa, (2) videotape ng 10 – linggong focus group, (3) pagkakaroon ng documentary evidence, kasama na rito ang jornals at iba pang sulatin ng mga pagtisipante. Bahagi rin nito ang  pagkakaroon ng follow ups sa mga partisipante at kolaboratibong pagsusuri sa mga datos na nalikom at teyoretikal na modelo na bubuuin.

PROSESO – (1) Pagpasok sa Lugar na Pag-aaralan. Paghingi ng consent, pagpapaliwanag mabuti sa mga kalahok sa kanilang pinapasukan, pagbibigay-diin sa confidentiality at ang posibleng consequence bunga ng paglahok. Sa naganap na pananaliksik, kinailangang magbigay ng pseudonym sa mga kalahok maging ang pangako na mayroon silang pagkakataon na balikan, rebyuhin ang mga datos bago ilimbag ang pag-aaral.

(2) Pagkukuhanan ng Datos – mayroong 60–90 na minutong in-depth, open-ended na panayam. Matapos ang inisyal na interbyu, nagkaroon ng focus-group discussion kung saan ang mga kalahok ay aktibong nagbabahagi ng kanilang karanasan. Sa pagkakataong ito ang papel na ginagampanan ng mananaliksik ay participant-observer; mula sa isang di-gaanong-aktibong paglahok sa simula patungong aktibong paglahok.

                                    - sa pagkakataong ring ito, nagkakaroon ng self-reflectivity ang mananaliksik; itinatala rin niya at sinusuri ang kaniyang mga suhektibong pananaw at mga pagkiling.

                                    - Mayroon ding nilikom na documentary evidence mula sa mga kalahok. Kabilang rito ang kani-kanilang jornals (kabilang na rito ang kanilang mga sining, sulatin noong kanilang kabataan)

(3) Paglikom ng Datos, Pagsusuri at Pagsulat. - Upang maging makabuluhan ang qualitative research, nangangailangan ito ng sapat na ebidensya: (a) sapat ba ang oras na inilagi sa field? (b) sapat ba ang impormasyon na kuha?

                                    - Ang pagsusuri ay magsisimula sa mga datos na nalikom. Kailangang magpakababad ang mananaliksik rito at paulit-ulit na (a) i-sort, (b) i-code at (c) ikumpara ang mga datos. Magsisimula ito sa (1) open coding – pagsusuri sa bawat minuto pahayag ng kalahok, sinusuri ang bawat salita, parirala at pangungusap. Sa pamamagitan nito, nakalilikha ng mga kategorya / labels. Bahagi rin nito ang paggawa ng analytic at self-reflective memos. Ang analytic ay binubuo ng mga tanong, pakiwari at espekulasyon ukol sa datos at sa teorya / modelong bubuuhin. Samantalang ang self-reflective ay binubuo ng personal na tala ng mananaliksik; kasama rito ang kanyang mga reaskyon sa ipinahayag ng mga kalahok. Magkakaroon ng cross-referencing sa dalawang datos na nabanggit. (2) axial coding – pagbubuong muli sa mga pinagpuputol-putol na datos. Sa pamamagitan nito, sinisikap na bumuo at ugnay ang mga kategorya at sub-kategorya sa bawat isa. (3) selective coding – kasama rin ang pag-validate sa mg nakuhang ugnayan ng mga datos, pagpino at pagdebelop pa sa mga ugnayan.

                                    - ilang rekomendasyon pa: (a) kailangan isama bilang critical team / co-analyst ang mga naging kalahok; ang mananaliksik ay di lamang magiging tagapagsalita at ang kalahok ay magiging participant-co-researcher. Bahagi nito ang pag-verify ng mga kalahok ng mga datos / impormasyon na nalikom, pagsusuri sa mga videotapes, pagbigay-suhestiyon sa mga kategorya na binuo at pagdebelop / rebisa sa modelo at teoryang binuo ng mananaliksik. (b) Ipagpatuloy ang konsultasyon sa mga kalahok at colleague; magkaroon rin ng audit trail, isang balangkas na nararatibo ng buong proseso na maaaring balikan at muling pag-aralan.

I was able to catch these films:

1. Scerty Nejsou Zerty (Give the Devil His Due)
2. De Laatste Zumer (The Last Summer)
3. Joulutarina (The Christmas Story)
4. Rec
5. Grabben I Graven Bredvid (The Guy in the Grave Next Door)

By Rick Szostak

 

• Tinatalakay ng papel na ito ang paggamit ng iba’t ibang disiplinang pang panlipunang agham upang maintihan nang mabuti ang galaw ng ekonomiya.

 

 *************

 

(magpopokus ang pagbabahagi sa mga aspektong interdisiplinaryo na maaaring gamitin sa pananaliksik)

 

• Sa pamamagitan ng pagiging interdisiplinaryo -aaral, nagiging holistiko ang pag-aaral; tandaan na ang bawat disiplina ay may limitasyon kung gayon, sa pamamagitan ng interdisiplinaryong pag-aaral, napupunan ang mga puwang ng iba pang mga disiplina.

 

1)      Mahalagang matukoy ang isang pang-interdidiplinaryong tanong

Ø             sa economics, hindi lamang pagsusuri ng numero ang mahalaga bagkus ay lalangkapan ng panlipunang pang-agham, halimbawa sociology at political science

 

2)      Kailangan magtukoy ang mga pinakamahusay na teorya, metodo at/o penomena na maaaring gamitin sa pagsagot sa pang-interdisiplinaryong tanong.

Ø             isang hamon ang silid-aklatan dahil ang pag-catalogue sa mga aklat ay nakabatay sa espesipikong disiplina

Ø             isaisip na may mga metodo na mas angkop na gamitin kaysa sa iba para sa mga espesipikong tanong

Ø             pag-evaluate sa kalakasan at kahinaan ng iba’t ibang teorya at metodo kung gagamitin sa pananaliksik

 

3)      Mahalagang matukoy ang kaibahan ng asersyon, asumpsyon at ebidensya. Kailangan din i-factor in ang samut-saring world view o lente na kaakibat ng gagamiting pananaw.

Ø             sa economics, importante ang indibidwal at rasyunalidad samantalang sa ibang larangan/disiplina mahalaga ang kilos ng grupo at mga irasyunal na kilos (ang papel na ginagampanan halimbawa ng kultura)

Ø             may ibang disiplina na magbibigay-pokus hindi sa unibersalismo ng tao bagkus ay pagkakaiba (halimbawa, pagkakaiba ng karanasan ng bawat bansa at iba pa)

  

4)      Paghahanap ng ‘Common Ground’

Ø             maaaring i-redefine o i-extend ng mananaliksik ang depinisyon / terminilohiya na ginagamit ang iba’t ibang disiplina (na maaring, kung tutuusin, ay iisa lamang ang kahulugan)

Ø             pag-uugnay ng mga magkatunggaling mga konsepto (maaring gawing isang continuum halimbawa ay rasyunal at / hanggang irasyunal; o dili kaya ay pag-fine tune sa mga teorya o metodo o asumpsyon na gagamitin)

Ø             maaring makatulong ang interdisplinaryong mananaliksik bilang tagapag-ugnay o habi sa mga konseptong , kung tutuusin ay iisa lamang ang tinatalakay ng iba’t ibang disiplina

Ø             Mga maaaring gamitin:

a)      Sa economics, hindi lamang paglalangkap ng teyoretikal na asumpsyon (para umunlad) bagkus maging ang pagkukumpara ng iba’t ibang ekonomiya ng iba’t ibang bansa sa iba’t ibang panahon, pag-aaral ng  mga partikularidad ng bawat bansa, at ang samut-saring kasaysayan / pinagdaanan ng bansa na salik

b)      Sa economics, hindi lamang paggamit ng empirical research (na kung tutuusin ay hindi stable dahil magbabago ito depende sa panahon kung kailan isinagawa ang paglikom ng datos) bagkus ay maaaring langkapan ng datos batay sa kasaysayan

c)      Sa economics, maaaring i-explore ang iba pang salik ng pag-unlad bukod sa teknolohiya o ang iba’t ibang salik sa pag-unlad ng teknolohiya bukod sa aspektong ekonomiya. Maging maingat sa hasty conclusions at/o one-is-to-one correspondence.

d)     Sa economics, maaaring ilangkap / pag-aralan ang konsepto ng kapangyarihan o power play.

e)      Sa economics, imbis na pag-aralan lamang ang mga batas at regulasyon, ang mga bawal at hindi, maaaring pag-aralan ang impluwensya ng kultura sa kilos/galaw ng mga institusyon o sa pagdedesisyon ng indibidwal (pag-aaral maging ng rasyunal ay irasyunal na pagkilos/pagdedesisyon ng tao)

 

5)      Mahalaga ring magkaroon ng refleksyon ang mananaliksik

Ø             maaari niyang tingnan ang sariling mga biases na nakakaapekto sa resulta ng pananaliksik

Ø             may pangangailangan na ibahagi ang pananaliksik

 

 

 

 

(repost from violinstrings.multiply.com)

 

1) WINTON LOU YNION (1981 - 2009)

Man killed in QC condo in possible robbery   By Nancy C. Carvajal Philippine Daily Inquirer First Posted 23:26:00 08/16/2009 Filed Under: Crime MANILA, Philippines—The body of a man who had been stabbed to death was found inside the toilet of his condominium unit in Katipunan, Quezon City, before dawn Sunday, the police said. Chief Inspector Benjamin Elenzano, head of the Quezon City Police District homicide investigation unit, identified the victim as Winston Lou Ynlon, 28. Elenzano said investigators who went to Ynlon’s unit at the Sunrise Condominium on Esteban Abada Street, Loyola Heights, found it in complete disarray. He added that police have yet to determine what the victim does for a living and the motive for his killing, although their initial theory was that it was robbery. Elenzano said police investigators were also still trying to establish if anything had been taken from Ynlon’s unit. “We have not started the inventory of what [items are] missing as we have yet to talk to the victim’s family,” he told the Philippine Daily Inquirer. Ynlon’s body was reported to the police by his friend, Jojo Flores. Flores told the police that he went to the victim’s unit after the latter failed to reply to his phone calls. After his repeated knocks on the door went unanswered, Flores said he went to the building administrator and asked him to let him into the victim’s unit. They later found the victim in the toilet inside his unit. His hands and feet were tied while his body bore several stab wounds. Police said that based on the body’s condition, the victim could have been dead for hours before he was discovered. ***** Prayers, prayers for you Winton… I’ll definitely miss your witty remarks, your bubbly personality, your over-the-top impersonation of Coney Reyes in the soap-opera “Isabela,” your ala-Beyonce Knowles’ dance moves… I’ll miss your English-Ilonggo-(malumay-sweet) accent… I’ll miss your poetry… I’ll miss you Winton. ************************************************************************************ 2) MAE ASTRID TOBIAS (1979 - 2009) Sinong mag-aakala na ang taong may matamis na ngiting katulad ni Astrid ay sampung taon na palang nakikipagbunong-braso sa lupus? ***** Kahapon (august 24), habang naghihintay sa pagbalik ng mga LIRA fellows mula sa lunchbreak, isang balita mula kay Ergoe ang gumulat sa akin, kasama na kina Nanoy at Ser Vim. Patay na raw si Astrid. (sa larawan, si Astrid iyong nakaputi — kuha sa FB ni Det Villones.) Parang hindi totoo. Nakita ko lang kasi nung mga nakaraang linggo ang mga larawan ni Astrid kasama ang ilang mga batchmate ko (sina Det, Celia, Andrea at Nicole — halos lahat naging commanding officer ni Astrid nang mag-training siya bilang COCC sa UPIS-CAT) na kumakain sa CoffeeBean; nakikipagharutan kay Nicole na kakauwi lang galing Japan.  Ilang mga text din ang hinintay para makumpirma nga ang balita; alas-diyes mismo ng umagang iyon, ginapi ng sakit na lupus si Astrid. *****  narito ang ilan sa kanyang mga gawa: (2nd Place Don Carlos Palanca Memorial Awards 2003 - Children’s Literature)                                              (2009, published by Adarna House)   Pahinga ka na muna Astrid….

*********************************************************************

3) ALEXIS TIOSECO (1981 -2009)

Written by Frank Wedekind

Translated by Joel Saracho

Directed by Dexter Santos

 

 

After seeing this play last night at Palma Hall’s Guerrero Theater, it made me want to download the whole text of the play ASAP.

 

The R-18 label stamped on the ticket makes any theater-goer curious to the whole production. Given Dulaang UP’s literally and metaphorically ‘bold tradition,’ one would still wonder why the R-18 label. But after seeing the play last night, the R-18 is an understatement. 

The whole play revolves around Lulu, a woman who has no qualms about the body and its sexual needs. Adored and lusted by men (and women) she unmasks and expresses her desires without any guilt or compromises. In articulating her sexual and bodily freedom, she also searches for someone who could accept and understand her ‘deviant’ nature. This irresolvable clash between Lulu’s instinct and civilization’s code of conduct led to her tragedy.

The play not only discusses this predicament but also visually presents it. Viewers are bombarded by seduction, outright nudity, suggestive sex and masturbation. No wonder copies of the play were destroyed and banned during the early 1900s (until 1918) when it was first performed in Germany. 

Putting this aside, the promise of desire and pleasure is but a myth in the whole Dulaang UP production. One, is the monotonous tone and acting of the characters. Second, the gracefulness in executing the dances of desire and lust are no-where to be felt on stage. Everything seemed so staged and by-the-number. This is a paradox given the choreography and dance background of the director. I guess, he was just as ‘good’ as his celebrated debut work, ‘Orosman at Zafira,’ which unfortunately after two more production (this one and ‘Ang Kiri,’ which was staged last February) can’t be duplicated yet.

The Brechtian technique of letting the audience participate and decide on Lulu’s future (to let her live or to kill her) wasn’t that successful either: (1) given the lack of luster of the acting (which in turn would affect the audience’s attention), the viewers weren’t really engaged in the whole production for them to decide on Lulu’s fate, (2) this scene was immediately segwayed to Lulu’s abrupt death, incurred by a badly choreographed slap at the face and a punch on the stomach.

Anyways, who am I to complain? My ticket’s complimentary.

 

 

 

 

Claro M. Recto Hall, College of Arts and Letters

UP Diliman

Hulyo 16-17, 2009

 

(notes) 

 

Sinipi ni Rosario Torres-Yu, bilang tagapayo at isa sa mga tagapagtatag ng Pilandokan, sa kanyang pambating pananalita ang binanggit  noon ng Pambansang Alagad ng Sining Virgilio S. Almario sa kanyang pambungad na panayam sa pinakaunang Pilandokan ang ilang importanteng gampanin para sa patuloy na edukasyon ng madla, lalo ng mga magulang at guro sa kahalagahan ng panitikang pambata.  Binanggit din niya na kailangan ng mga saliksik at kritisismo. Kaugnay nito, inilatag niya ang tatlong susing kategoryang  paksa ng kumperensya: panitikang pambata, edukasyon at bata. Bagaman may labindalawang tagapagsalita para sa kumperensiya, ang echo-seminar na ito ay iikot lamang sa limang papel upang lubos na maibahagi ang mga binasang papel ng mga tagapagsalita. Ito ay ang papel nina Dr. Eugene Evasco, Charlene Mae Sarmiento, Liza Martinez, Chris Barbara Pe at Maryjane Rodriguez-Tatel.

 

*****

(i)

Nilalayon naman ng papel ni Dr. Eugene Evasco na pinamagatang “Ang Ikatlong Dekada: Ang Sitwasyon ng Panitikang Pambata sa Pilipinas” na suriin ang produksiyon at ang mga aspekto ng produksiyon sa panitikang pambata sa Pilipinas. Sa partikular, sinuri niya ang mga mahahalagang pangyayaring naganap sa ikatlong dekada ng modernong panitikang pambata.

Ayon kay Evasco, sa unang dekada (1979-1989) naitatag ang kauna-unahang palimbagang pambata sa Pilipinas. Dagdag pa rito, naitatag rin ang samahang nagtataguyod sa promosyon ng panitikang pambata, ang Philippine Board on Books for Young People. Ito rin ang panahon kung kailan unang nagkaroon ng mga palihan para sa pagsulat para sa bata (UP Creative Writing Center noong 1983). Panahon naman ng pagsasalehitimo ng anyo ang ikalawang dekada (1990-1999). Naging asignatura na ito sa akademiya at isa-isang naitatag ang mga propesyonal na organisasyon tulad ng Ilustrador ng Kabataan at ang Kuwentista ng mga Tsikiting. Gayundin, nagkaroon ng sariling samahan ang mga tagapagsalaysay, ang Alitaptap Storytellers Philippines. Ang panghuling dekada naman na kanyang tinutukoy ay ang 2000-2009. Dito, inassess ang pag-unlad ng panitikang pambata at rekomendayon upang isulong pa ito. Unang-una, tinalakay niya ang mga naunang puna ng mga kritikong katulad ni Dr. Virgilio S. Almario noong 2007 na, dumarami nga ang aklat pambata pero hindi iilan lamang ang uri. binansagan pa ang produksiyon na may “hot pandesal mentality.” Ibig sabihin, nagagayahan ang mga tagapaglathala kung ano ang uri at anyo ng aklat pambata na bumebenta sa merkado. Sa ganito ring okasyon, nasabi ni Dr. Roland Tolentino na “masyadong wholesome” ang panitikang pambata. Mangyari’y taong 2002 pa nang punahin ng Manila Critics’ Circle na “kulang sa orihinalidad” ang mga aklat pambatang nalathala kaya hindi sila naggawad ng tropeo para sa Pinakamahusay na Aklat Pambata.

Magkagayunman ang obserbasyon ng mga kritiko, hindi naman masasabing buong-buong walang bagong naihapag ang ikatlong dekada sa uri, anyo, at nilalaman ng mga aklat pambata. Sa panahong ito, lumitaw ang samut-saring kalipunan ng mga tula at dulang pambata. Bukod pa rito ang paglalathala ng mga aklat pambata kaugnay sa proteksiyon ng bata laban sa seksuwal na pang-aabuso at iba pang mga kontemporanyang isyung kanilang kinahaharap (halimbawa ay child labor, paghihiwalay ng magulang at iba pa). Lumabas din sa dekadang ito ang iba’t ibang produksiyon ng mga pelikulang pambata, mala-encyclopedia na serye ng mga talambuhay at kadakilaan ng mga Asyano sa iba’t ibang larangan gaya ng medisina, siyensiya, kawanggawa, at sining. Naging mayaman din ang dekadang ito ng mga kuwentong pambata na isinulat ng mga bata, at maging ng mga kuwentong panrehiyon. Isa pa’y ang pagbubukas ng mga pampublikong espasyo (katulad ng mall at baranggay) para mailapit ang pagbabasa sa mga bata. Kasabayan nito’y naitatag ang Aklatang Pambata ng Edukasyon para sa Kaunlaran Inc. na naglalayong magtayo ng mga aklatan sa mga komunidad. May suporta rin ang pamahalaan, sa bisa ng DepEd, sa proyektong Library Hub. Nilalayon nitong magdala ng mga aklat sa mga pampublikong paaralan at itaguyod ang programang “Every Child a Reader by Grade 3.” Dagdag pa rito ang pagkakaroon ng mga online sites ukol rito. Nariyan halimbawa ang http://en.childrenslibrary.org/ na naglalathala ng mga premyadong aklat. Nariyan din ang organisasyong CANVAS na libreng nag-a-upload ng mga kuwento.

Magkagyunman, nananatiling monopolyo ng Metro Manila ang mga palimbagan, tanging ang ABC Educational Development Center (ng Kidapawan) ang nasa labas ng Kamaynilaan. Bukod pa rito, bagaman unti-unti na rin binubuksan ng mga lathalain ang kanilang mga pahina sa mga kritisismo ukol sa panitikang pambata, limitado pa rin ito. Idagdag pa na madalas, ang sinususugan ay yaong hakbangin na pagbutihin ang estetikang aspekto ng akda sa pamamagitan ng samut-saring kurso at palihan. Nakita rin na madalas, bagaman hindi naman masama, ang pagsusulat ng kuwentong pambata ay prize o publication driven. Ibig sabihin, nagsusulat para sa premyo o sa pangakong maililimbag (na magiging daan upang magkaroon ng niche sa panitikan) imbis na sistematiko at tuloy-tuloy lamang na pagsusulat at publikasyon. Isa pang nakikitang problematiko sa pagpapalimbag ay ang pagkiling sa mga muling pagkukuwento (retelling) na sa proseso ay may epektong dumbing down at pagpapairal ng kolonyal na mentalidad. Una dahil sa masyadong pinapasimple ang isang akda na kung tutuusin ay hindi naman angkop sa edad ng mambabasa (halimbawa ay ang muling pagsasalaysay sa “Florante at Laura” o “Noli Me Tangere”). Pangalawa ay ang pagsasalaysay madalas  ng mga kuwentong banyaga kaysa sa lokal. Bagaman sa lugar ng mga tagapaglimbag ito ay mas kumikita ng malaki sa napakaliit na puhunan (dahil walang royalty na ibinabayad).

 

*****

(ii)

                                                                                                    

            Inilahad naman ng papel ni Charmane Mae Sarmiento na pinamagatang “Ang Disney Princess Series at ang Kamalayang Binubuo Nito sa Kabataang Pilipino” ang nagaganap na Disney-fication ng mga bata sa kasalukuyan.

            Kaakibat ng motibasyong kumita ang slogan ng Disney Princess Series na “every little girl wants to a princess” (na mas tutulungan pa ng di mabilang na estante ng mga produkto mula tshirt, lapis, bag at iba pa) sa mall, ang pagpapalaganap / pag-iimpluwensya sa paghulma ng kabataan sa imahen babae at lalaki sa lipunan, konsepto ng kagandahan at iba pa.

Halimbawa na lamang ay:  (1) makakalaya ang mga prinsesa sa kanilang problema o kinasasadlakan sa pamamagitan ng lalaki (nariyan ang prinsipe ni Snow White at Sleeping Beauty); kaugnay nito ang pag-aasawa ang tanging resolusyon rito. (2) na walang papel na ginagampanan ang mga ina sa kuwento (kung meron man, katulad ng kay Aurora, hindi naman ito nagsasalita; o ubod naman ng sama dahil madrasta ,sa kaso naman ni Snow White), (3) marunong sila sa gawaing bahay, (4)  nakukuhang talikuran ng prinsesa ang lahat (maging pamilya at sarili) sa ngalan ng pag-ibig (katulad ni Ariel na handing kalimutan maging ang pagiging isda para sa iniibig).

Sa kabilang banda, may di-umanong paglilihis naman na ginawa ng Disney sa ganitong hulmahan sa katauhan nina Pocahontas at Mulan bilang makabagong mga prinsesa.  Sa kabilang banda, hindi makakaila na mayroong ‘paglilinis ng kasaysayan’ na ginawa ang Disney sa pagsasalaysay sa kanilang kuwento. Sa katunayan, muling nilang isinulat ang kasaysayan ng American-Indian at Tsina, gamit ang mata ng mga mananakop. Halimbawa sa kuwentong Pocahontas, hindi tinalakay ang konsepto ng kolonyalisasyon at maging ang epekto nito sa mga American Indian, bagkus dahil nilangkapan ng elemento ng pag-ibig (na hindi naman naganap sa tunay na buhay/kasaysayan) animo’y nagpapakita ito ng ilusyon na ‘love conquers all.’ Bukod pa rito, animo’y ang mukha at tindig ni Pocahantas ay ibinatay sa imahen ni Naomi Campbell, isang modelo, gayong 13 taong gulang pa lamang noong si Pocahontas at hindi ‘mala-modelo’ ang imahen (kung gayon ay pamantayang Kanluranin sa kagandahan). Idagdag pa ang pagbura sa kasaysayan na kinidnap at sapilitang ipinakasal noon sa Briton na si John Rolfe (gayong kasal na si Pocahontas kay Kokoum). Wala ring pagbanggit sa paglapastangan ng dayuhan sa lupain nina Pocahontas.

 

*****

 

(iii)

 

Tinalakay naman sa artikulong “Ang PaniTikan at ang Batang Bingi” ni Liza Martinez ang karanasang ng mga batang may kapansanan sa pandinig.  Ayon sa kanya, bago pa man pumasok ang batang bingi sa eskuwelahan, isang malaking desisyon para sa mga magulang kung ano at paano nila huhubugin ang wika ng kanilang anak.

Sa Pilipinas, nagsisimula ang batang bingi sa mga home signs o senyas na itinuro sa kanilang bahay (mga senyas na naging kumbensyon ng kanilang pag-uusap sa bahay).  Sa pagpasok ng bata sa paaralan, natututuhan hindi na lamang limitado sa usapang simple at batayan ang gamit ng senyas. Hindi na lamang ito para makakain, o humingi ng pagkain. Bagkus, natututuhan niyang lahat ay maaari nang idiskurso sa pamamagitan ng senyas. Hindi na rin ito limitado sa kanyang pamilya.

Sa kabilang banda, nagiging malaking hamon naman sa kanya ang halu-halong senyas na ipinapakilala ng guro gamit ang wikang Filipino, Ingles, Bisaya, Ilokano o kung anu pa mang wika ng lugar. Sa pagsasama-sama ng iba’t ibang senyas ng iba’t ibang wika, dumadaan ang batang bingi sa isang panahon na tunay na nakakalito.

Isa ang usapin ng wika ng batang Filipino na bingi ang isinusulong ng Philippine Federation of the Deaf (PFD).  Sinisikap nilang makipag-ugnayan sa Kagawaran ng Edukasyon upang isulong ang pagtuturo ng Wikang Senyas ng Pilipinas sa mga gurong humahawak ng mga estudyanteng bingi. Sabi pa ni Benjamin at Martinez:

 

“A national sign language policy must work within the framework that language, including sign language is a human right, and a not a right by accommodation.  It requires deeper understanding of the Deaf and the necessary disengagement from the traditional ways of looking and treating people with disabilities as an inferior class…”

 

                                               

Isa rin sa isinusulong ng grupo ang Bi-Bi Approach o Bilingual-Bicultural Approach na sistemang kumikilala sa unang wika (madalas ay senyas) ng batang bingi bilang pundasyon ng pagkatuto ng ikalawang wika (yaong pasulat naman).  Inirerekomenda rin ang Shared Reading o ang pagbasa sa mga batang bingi at ang pagsasalin ng senyas sa pasulat.

Sa kasalukuyan, ang Pambansang Komite ng Wikang Senyas ng PFD ay kakalap ng datos mula sa 15 rehiyon ukol sa senyas sa edukasyon, pagtuturo ng wikang senyas at paggamit nito sa midya upang matukoy kung aling wika ang mas gamitin at nakakatulong sa pagkatuto ng mga batang bingi. Sa ulat nila sa Status Report on the Use of Sign Languages in the Philippines,  mas kinikilala pa rin ang Filipino Sign Language bilang natural na wikang biswal ng mga Pilipinong bingi. Magkagayunman, malakas pa rin ang pagkiling sa banyagang wikang sinusulat at sinisenyas sa mga paaralan, partikular ang American Sign Language, na mas mapopularisa at itinuro noong 60s at 70s kahit na, batay sa kasaysayan, mayroon ng rekord ng senyas sa Pilipinas mula pa noong 1590 (sa Dulag, Leyte una itong naitala). Kapansin-pansin tuloy ang pagkakaroon ng Code Switching na nakakasagka sa pagkatuto ng bata.

Dagdag pa rito, karaniwang gumagamit ng Sign Supported Speech (sabay ang senyas at pagsasalita ng guro) sa loob ng silid-aralan.

Inilatag rin ng mananaliksik ang hamon ukol sa panitikang pambata sa Pilipinas na hindi natutugunan ang pangangailangan ng mga batang bingi. Sa kasalukyan, limitado o mabibilang lamang ang aklat na nagsasalaysay ng karanasan nila bilang bingi at mga problema na kanilang kinahaharap.

 

*****

(iv)

 

            Gamit ang teorya ni Roland Barthes ukol sa semiotics, tinalakay ni Cris Barbara Pe sa kanyang sanaysay ang ideya ng pagiging Pilipino sa mga (pambatang) picture book sa Pilipinas. Ilan sa kanyang mga tinalakay ang kuwentong “Uuwi na ang Nanay kong Darna” at “Bakit Hindi Naka-Lipistik si Nanay?”

Sa unang tingin aniya, tinutulungan ng “Uuwi na ang Nanay kong Darna (ni Edgar Samar at iginuhit ni Russel Molina) ang mga bata na intindihin ang buhay-OFW ng kanilang magulang, ang kanilang trabaho at/o kung bakit sila hindi magkasama at iba pa. Subalit sa mas malaking larawan, tumutulong ang aklat na ito sa pagpapalaganap at pagsusulong pa sa slogan ng pamahalaan: ang OFWs bilang bagong bayani. Kung gayon ay binibigyang-dahilan nito ang pagiging wala ng magulang sa bahay; na bayani sila dahil nakakatulong sa bayan, kung gayon ay kadakilaan. Kapansin-pansin rin ito sa trato sa ina sa buong kuwento na animo’y bagay / goods / perang padala / remittance / balikbayan box lamang; sa madaling salita pang-ekonomikal na aspekto lamang. Mababasa sa kuwento: “Nagpalakpakan ang lahat nang buksan ni Nanay ang kahon.”

Umiikot naman ang naratibo ng “Bakit Hindi Naka-lipistik si Nanay?” (ni Grace Chong, salin ni Luis Gatmaitan at iginuhit ni Kora Dandan-Albano) sa isang batang babae nanakapunang hindi na kasingganda dati ang kanya ina matapos itong mabalo. Sa unang tingin, animo’y tinuturuan ang bata na pahalagahan ang kagandahan ng loob kaysa sa panlabas na anyo.  Ayon na rin sa bata: “Ang kagandahan po ay hindi nakabatay sa panlabas na anyo, kundi sa kung ano talaga tayo sa loob.”

Maaaring makiliti ang isip ng kritiko sa unang tanong na bata: bakit hindi naka-lipistik si nanay? Magandang idiskurso kung saan at paano nabuo ang ideya ng bata ukol sa “ideyal’ na hitsura ng mga ina: na kailangan maging “maganda” palagi. Sa katunayan, mukha pa ngang naaalarma / nababagabag ang bata sa hindi pagkakaroon ng lipistik ng kanyang ina.

 

*****

 

(v)

            Tinalakay naman ni Maryjane Rodriguez – Tatel sa kanyang sanaysay na pinamagatang “Half devil and half child: Ang  Bata sa Diskurso ng Kolonyalismo, Lahi, at Bansa” ang imahen Pilipinas bilang bata noong panahon ng pananakop ng mga Amerikano.  Inilahad niya (kaagapay ang ilang mga komik istrip sa mga pahayagang Amerikano) ang paggamit ng imahen ng bata, bilang dapat turuan, walang alam, hindi disiplinado at iba pa, bilang Pilipinas na na kailangang turuan ng mga bagong mananakop. Katuwang ng mga larawang ito ang ideya ng Manifest Destiny at Benevolent Assimilation, binigyang-rasyunal ang ginawang aneksasyon ng Amerika sa bansa.

 

(initial study)

 

 

O, kitain mo ako sa Maynila

Sa tabi ng mapangaraping baybayin!

Kitain mo ako sa Karnabal,

Maynila, Estados Unidos.

Doon, ika’y makakikita ng buko,

ng mangga at ng kawayan —

At doon sa Malecon,

Hihintayin kita’t panonoorin!

(aking salin, mula sa isang postcard noong 1908)[1]

 

                                               

 

 

            Ika-27 ng Pebrero 1908 sa Wallace Field sa Luneta, binuksan ang telon ng pinakaunang Manila Carnival. Napapaderan ng sawaling gawa sa Pampanga, at pinapalamutian ng samut-saring ilaw at banderitas, mas pamamanghain ng mga punong-abala ang mga manonood sa iba’t ibang uri ng palabas mula sa mga musikero, sirkero, mahikero at daredevils / stuntmen, ng mga naglalakihang mga karosang ipinaparada na kinatatampukan ng mga kagawaran ng pamahalaang Amerikano at mga pribadong kumpanya, at mga puwesto at kubolng produktong Pilipino na nagtatampok ng mga hilaw na materyales at maging ng handicrafts. Magtatapos ang palabas sa kasukdulan ng buong selebrasyon, ang pagkorona at pagtanghal sa Manila Carnival Queen. Sa loob ng labimpitong taon, inaliw ng carnival ang mga Manileño, mga kalapit na bayan at probinsya, maging ang mga dayuhan. Taong 1939, ang telon ng Manila Carnival ay isinara.

            Bilang bahagi ng kolonyal na programa ng Pamahalaang Amerikano, nais pag-aralan ng pananaliksik na ito ang papel na ginagampanan ng Manila Carnival, bilang ideyolohikal na aparato ng estado,  sa pagpapatupad ng mga patakarang pang-ekonomiya, edukasyon at kalusugan ng pamahalaan. Nais panoorin ang Manila Carnival bilang isang pagtatanghal sa kapangyarihan at kalakasan ng Pamahalaang Amerikano, ang direktor at mandudula ng buong produksyon, na may kakayahang lumikha ng takot at dahas, gayundi’y bumuo ng ilusyon ng ideyal, maganda at marangyang buhay. Sa kabilang banda, dahil hindi naman itinuturing ang mga manunuod bilang mga pasibong taga-obserba, nais ding tunghayan ng pananaliksik na ito ang samut-saring kontradiksyon, pakikipagtunggali (tuwiran man o hindi) na kanilang ginawa upang hamunin at kuwentiyunin ang kumpas ng gahum ng kolonyal at patriyarkal na pamahalaan.

            Sakop ng pananaliksik ang buong labimpitong taon ng pagtatanghal ng Manila Carnival mula 1908 hanggang 1939; taong 1910, 1911, 1919 at 1928 nang pansamantalang isinara ito. Muling babalikan ang mga naratibo at larawan na muling nagsasalaysay at nagsasabuhay ng kislap at ningning ng buong produksyon. Bubusisiin ang mga paghahandang ginawa sa iba’t ibang tema ng produksyon bawat taon, mula sa mga parada, karosa, kasuotan, at iba pa.

            Muling babasahin ang engrade at magarbong pagtatanghal na ito sa pamamagitan ng lente nina Homi Bhabha at Gayatri Spivak na umiikot sa diskurso ng masalimuot na ugnayan kasarian, uri at lahi. Gamit bilang tuntungan ang pinagsama-samang post-kolonyalismo, feminismo, dekonstruksyon at marxismo sa pagbasa sa Manila Carnival.

            Sa paghahanap ng mga kaugnay na literatura, iilan lamang ang mga sulatin o babasahin ang tumatalakay sa Manila Carnival. Madalas ay naglalaman ang mga ito ng iilang larawan ng karosa sa parada, infrastraktura o mga naitanghal na Manila Carnival Queen. Halimbawa na lamang ay ang aklat ni Eric V. Cruz na The Terno: Its Development and Identity as the Filipino Women’s National Costume, na nagpapakita ng ilang litrato ng mga nanalong Manila Carnival Queen katulad nina Pacita delos Reyes (1929) at Blanquita Opinion (1^st Runner Up – Ms. Visayas, 1933). Sa kabilang banda, inilarawan naman sa isang talata sa bahagi ng introduksyon ang naging kasuotan ng pinakaunang reyna ng karnabal, si Pura Villanueva. 

Nariyan din ang aklat ni Jose “Pitoy” Moreno ang Philippine Costume, na naglalaman rin ng isang souvenir photo ng 1935 na Manila Carnival, parada ng mga ng mga dalaga at binata noong 1935 na carnival, at mga itinanghal na reyna katulad nina Pura Villanueva (1908) at anak nitong si Maria Kalaw (1931). Kasama rin rito ang opisyal na litrato nina Carmen Prieto (1921), Virginia Llamas (1922), Trinidad Fernandez (1924), Anita Noble (Miss Philippines, 1926), Pacita delos Reyes (1929), Clarita Tan Kiang (1934), at Conchita Sunico kasama ang kanyang konsorte (1935); kasama rin sa koleksyon ng mga larawan ang naging mga runner-up ng patimpalak at kanilang mga konsorte. Bahagi rin ng coffeetable book na ito ang pagbanggit sa ilang naging tema ng coronation ball, katulad ng Ehipto, Turko, at Ruso. 

Samantala, inisa-isa naman ni Doris Nuyda at Pablo Reyes sa kanilang libro na The Beauty Book ang mga nagsipagwaging reyna ng patimpalak. Idagdag pa rito ang paglalagay ng mga opisyal nilang mga larawan at maging ang ilang mga impormasyon ukol sa kanilang naging buhay, bago, habang at matapos makoronahan. Nagsisilbing chronicle ang mga babasahing ito sa kuwentong-buhay ng mga reyna. Mababasa at makikita ang buhay at larawanan nina Pura Villanueva (1908), Julia Agcaoli (1909), Paz Marquez (1912), Julia Arceo (1913), Dolores Perez Rubio (1914), Concepcion Medina (1915), Manolita Barretto (1916), Mela Fairchild (1917), Enriqueta Aldanese (1918), Trinidad de Leon (1920), Carmen Prieto (1921), Virginia Llamas (1922), Catalina Apacible (1923), Trinidad Fernandez (1924), Carmen Papa (1925), Socorro Henson (1926), Anita Noble (Miss Philippines, 1926), Luisa Marasigan (1927), Pacita de los Reyes (1929), Consuelo Acuna (1930), Maria Kalaw (1931), Emma Zamora (1932), Engracia Laconico (1933), Clarita Tan Kiang (1934), Conchita Sunico (1935), Mercedes Montilla (1936), Chita Zaldarriaga (1937), Guia Balmori (1938), Illuminada Tuason (1939).

Sa kabuuan, pinahihintulutan tayo ng mga larawang ito na sumilip sa mga magarbong kasuotan ng mga Filipina noong panahong iyon, partikular yaong terno, ang panuelo, serpentina, calado, butterfly sleeves, ang iba’t ibang hugis at disenyo ng korona at alahas, ang naglalakihang mga ostrich na pamaypay na kanilang hawak at iba pa; idagdag pa rito ang imahen ng kalalakihang eskorte noon na naka-Amerikana. Sa mga temang nabanggit, binibigyan tayo ng patikim sa laki ng buong produksyon. Makatutulong din ng malaki ang pagtatala ng mga nagsipagwagi, ang kanilang naging buhay at iba pang kaanak upang hindi lamang makilalang mabuti ang mga tinaguriang reyna bagkus maaaring maging dagdag na sanggunian.             

Sa kabilang banda, nagtataglay naman ng isang black and white na litrato, na kuha sa malayo, ang mailaw na pagdiriwang ng Manila Carnival ang aklat ni Thomas Carter na pinamagatang Land of the Morning: A Pictorial History of the American Regime.

Isang mayamang balon naman ng larawan at naratibo ang blogsite na ginawa ni Alex Castro, ang www.manilacarnivals.blogspot.com, sa mga naganap noong panahong iyon. Naglalaman ang site ng hindi lamang mga litrato ng mga nagsipagwaging reyna, runner-ups at ang kanilang mga konsorte, bagkus maging ng kasaysayan (kasama pati ang mga tsismis) at deskripyon ng buong selebrasyon. Sa kabilang banda, bukod sa kawalan ng tamang citation sa blogsite, nananatiling naratibo at deskriptibo ang mga nakasulat na sususugan ng mga larawan.

Isinalaysay naman ni Carl Crow sa America and the Philippines, ang kanyang narinig at nasaksihan sa 1913 na Manila Carnival Trade Exhibit. Kaugnay nito ang pagsalaysay niya sa ugnayan ng mga vocational na paaralan sa mga trade exhibit booths sa nasabing canival. Sa pamamagitan ng bahaging iyon ng kabanata, tinalakay niya ang ugnayan sistema ng edukasyon, ang mga kasanayan na hinuhulma nito, sa mga programang pangkomersyo ng Pamahalaang Amerikano.

Kaugnay nito, nagbigay ng maikling naratibo ang sanaysay ni McRonald Banderlipe na pinamagatang “The Philippines and Beauty Pageants” na nasa Mabuhay to Beauty! Profiles of Beauties and Essays on Pageants, na pinamatnugutan ni Jose Wendell Capili at iba pa, ukol sa proseso ng pagpili ng mga mananalong reyna. Nagsalaysay at naglarawan din ito nang pahapyaw sa buhay nina Pura Villanueva, Julia Agcaoili, Paz Marquez, Concepcion Medina, Trinidad de Leon, Virginia Llamas, Anita Noble, Luisa Marasigan, Pacita delos Reyes, Consuelo Acuna, Clarita Tan Kiang, Conchita Sunico, Illuminada Tuason. Sa kabilang banda, bagaman sa huling bahagi ng artikulo ni Banderpile, nagsisimula na itong magdiskurso, gamit ang feministang lente, sa buong ideya ng Beauty Pageants, subalit nananatili itong pahapyaw at nasa usapin lamang ng kasarian.

Sa kabuuan, sinisikap ng pananaliksik na ito na hindi masilaw sa kinang ng mga ilaw na bumabalot sa Manila Carnival, bagkus ay muling basahin ang buong tanghalang ito na hindi lamang iikot sa mga who-what-where-when, bagkus isang pagbasa na iniuugnay ang buong pagtatanghal bilang bahagi ng isang mas malaking produksyon ng Pamahalaang Amerikano; kaugnay rin nito ang pagtalakay sa mga subersyong ginagawa ng mga manunuod upang kuwestiyunin ang gahum na iyon. Isang pagbasa na nilalangkap ang aspekto hindi lamang ng lahi at / o uri sa lipunan bagkus maging ang aspekto ng kasarian bilang mga salik na nagtutulungan sa pagpapatupad ng gahum at pagtuligsa rito.

 

 

Sanggunian:

 

Banderlipe, McRonald. “The Philippines and Beauty Pageants,” nasa Mabuhay 

  to Beauty! Profiles of Beauties and Essays on Pageants. Jose Wendell

  Capili etal, Eds. Quezon City: Milflores Publishing, 2006.

Barthes, Roland. Mythologies. Denmark: Vintage, 2000.

Carter, Thomas. Land of the Morning: A Pictorial History of the American

   Regime. Part V, Volume 4. Maynila: Historical Conservation Society, 1990. p.

   46.

Crow, Carl. America and the Philippines. New York: Doubleday, Page and

   Co., 1914. Kabanata 4.

Cruz, Eric V. The Terno: Its Development and Identity as the Filipino

   Women’s National Costume. Makati City: S.S.P., 1982.

Davis, Fred. Fashion, Culture and Identity. Chicago: University of Chicago

   Press, 1994.

Moreno, Jose. Philippine Costume. Manila: J. Moreno Foundation, 1995.

Nuyda, Doris at Pablo Reyes. The Beauty Book. Manila: Mr. & Ms. Publishing

   Co., 1980.

Ramos, Barge. Pinoy Dressing: Weaving Culture into Fashion. Pasig: Anvil,

   2007.

Roces, Mina. “Gender, Nation and the Politics of Dress in Twentieth-Century

Philippines,” nasa Gender and History, Vol. 17, No. 2, August 2005, pp.

354-377.  

 

http://manilacarnivals.blogspot.com

 

 

Notes:

PAGPAPALIWANAG  SA PAMAGAT:

 

HUNGER FOR HISTORY – Patungkol sa pagiging gutom o salat ng Fil-Am community, partikular ang mga estudyante sa kolehiyo, sa kasaysayan; sinasabing ang kasaysayan na kanilang nakukuha ukol sa Philippine-American relations ay madalas umiikot sa migration, assimilation at integration kaysa sa kasaysayan ng pakikibaka at imperyalismo Amerikano sa bansa.

            Sa pamamagitan ng pagtatanghal, nagkakaroon ng bagong perspektibo sa kasaysayan ang mga Fil-Ams (o manonood) na noo’y tahimik o pinatatahimik ng gahum / hegemony ng sistemang pang-edukasyon ng Amerika.

 

            MA-YI THEATER GROUP – Isang Fil-Am theater production na nakabase sa Amerika. Ang Ma-yi ang isa sa pinakaunang tawag sa isla sa Pilipinas batay na rin sa isang dokumentong Tsino

 

PROJECT: BALANGIGA – dulang isinulat ni Ralph Peña at Sung Rno na ibinatay sa  Filipino-American War noong 1899-1902. Sa partikular ang Balangiga Massacre[1] noong Setyembre 1901.

Gumamit ang dula ng mala-documentary na pormat.[2] Ang Unang bahagi ay nagsisilbing pagbabalik-kasaysayan o kontekstwalisasyon ng mga pangyayari noong Fil-Am War. Ang Ikalawa at Ikatlo ay umiikot sa isang panel discussion (sa pagitan ng mamamayan ng Balangiga at Cheyenne) ukol sa mga kampana; dito naghaharap ang dalawang bayan na may magkasalungat at magkatunggaling kasaysayan. Dagdag pa, mayroong open forum sa dulo ng dula na bahagi mismo ng dula at hindi nagsisilbing talk-back lamang.

 

 

ASYERSYON NG PAPEL:

            Lahat ay pulitikal. Inilalahad na ang isyu / usapin ukol sa objectivity ay mito. Kung saan ang isang panitikan (o anumang genre o larangan sa lipunan) ay hindi kailanman magiging neutral o ideological-free.

Pinoposisyon ng papel na ang mga artista, manunulat bilang tagahabi ng kasaysayan at aktibista; kung saan ang entablado at dula ay isang espasyo upang magkaroon ng anti-kolonyal at maka-ikatlong mundong diskurso, isang espasyo upang tunggaliin ang gahum at para magprotesta. Tinatalakay rin na sa gitna ng nananaig na gahum, maaaring magkaroon ng panggigiit, negosasyon, at / o kontra-gahum. Ganito rin ang inuudyok ng dula sa kanilang manonood: na komprontahin ang nagtutunggaling kasaysayan upang maintidihan ang nakaraan at kasalukuyan nilang karanasan.

 

1)      PAKSA bilang pulitikal —

Nagtatanghal ang dula ng isang historikal / kontrobensyal na pangyayari. Sa proseso ng diskurso, lalabas kung aling datos ang gagamitin at ilang datos ang isasantabi. Sa dulang ito, kapansin-pansin ang re-presentation, bilang bahagi ng pagtuligsa, sa deskripsyon at ginawa ng mga Pilipino. Sa dula binigyang diin ang mga masasama at di-makataong ginawa ng mga Amerikanong sundalo. Kung saan, nagsisilbi itong isang counter-voice sa gahum ng kasaysayan ng Amerika.

Sa dula, (a) malinaw na ipinakita ang mito ng ‘benevolent assimilation’ ni McKinley noong 1889 bilang rasyunal sa pag-annex sa Pilipinas. (b) Ipinakita ang water-torture na eksena na ginagawa ng mga Amerikano imbis ang pagpugot ng ulo ng mga gerilya sa Amerikanong sundalo at matapos nito’y sinunog pa o ang magbubukas sa mga katawan ng bangkay upang lagyan ng kung anu-ano: arina, minatamis, kape at iba pa. (c) Nagbibigay ng mga counter-argument ang dula sa diumanoy di-mabuting ikinikilos ng Pinoy: ang sabi’y pinahahalagahan ng Pinoy ang bangkay, sagrado ag mga ito sa kanila kung kaya’t hindi ito magagawa.

Dagdag pa rito. para sa mga Amerikano, ang paggawa ng mga trenches o hukay ay senyales ng pagiging duwag subalit para sa mga gerilya, isa itong mahusay na patibong. Panlilinlang ang turing sa mga gerilyang humahalo sa ordinaryong mamamayan, taktikang pandigma ito para sa gerilya. Ang mga kampana ay simbolo ng pighati dahil sa mga pumanaw na kaanak para sa Amerika, isa naman itong pagnanakaw para sa mga taga-Balangiga.

Sa madaling salita, sa paghahabi pa lang ng kuwento, sa paggamit ng mga salita, makikita kung kanino pumapanig.

 

2)      LOKASYON bilang pulitikal —

Itinananghal ang dula sa New York, ang sentro ng Broadway, sentro ng American dream (at imperialism); Ang isang Pinoy-production sa New York ay hindi makakailang isang political statement, isang radikal na kilos sa gitna ng pananaig ng maka-puting produksyon. Isang paraan upang igiit ang sarili upang mapakinggan. Sa kabilang banda, hindi rin makakaila na bagaman nanggigiit ito ng espasyo sa arena ng pagtatanghal sa New York, maituturing pa ring nasa periphery ito kumpara sa Broadway na sentro ng lahat ng pagtatanghal.

 

 

3)      MANUNULAT bilang pulitikal —

Si Pena bilang manunulat na Fil-Am, isang immigrant at American-citizen na may makabayang oryentasyon ay nagne-negotiate ng kanyang espasyo sa mundo ng entablado sa Amerika.

Si Rno na isang Koreano ay nagne-negotiate rin ng kanyang espasyo sa isang Fil-Am at maka-puting  entablado.

Kung tutuusin, kahit ang mismong desisyon nilang maging bahagi ng dulang ukol sa Balangiga, ay isang pulitikal na kilos. Sinasabi ngang kahit ang pananahimik ay isang pulitikal na aksyon na pumapanig sa status-quo.

 

4)      AKTOR bilang pulitikal —

Una, maituturing na isang political-act ang pagkuha ng iba’t ibang lahi sa buong produskyon; isang pagtuligsa sa kumbensyon. Pangalawa, ang mga nagtatanghal ay hindi lamang artista bagkus ay bahagi rin ng pulitikal na debate at diskurso ukol sa kanilang itinatanghal. Sa dula mismo, isinasama sa talakayan ang pulitika ng nagsisipagganap; ang script na ginawa ng mga manunulat ay ibinatay sa usapan / dayalogo ng mga manunulat at actor ng dula.

 

5)      IBA PANG ASPEKTO NG PRODUKSYON bilang pulitikal —

Hindi rin matatawaran ang ginawang paglalangkap ng panlasang Pinoy: eg Balagtasan, pagsisipi sa Kartilya ng Katipunan[3] at paggamit ng mga larawan / guhit bilang kontra-argumento sa pagiging ‘barbaro’ ng mga Pilipino. Gumamit rin ng mga tula[4] na may pulitikal na linya : katulad “Bayan Ko,” “Kung Tuyo na ang Luha Mo,[5]” at “Yankee Doodle.”

May pagbibigay-sentro o prebilehiyo rin sa paggamit ng Taglog bilang simbolo na nag-uunay sa mga Pinoy saanman sila sa mundo; sa proseso, isinasantabi o dinidisbentahe ang mga hindi nagsasalita nito (umiikot pa rin sa paglalagay sa sentro ng mga nasa tabi at pagsasantabi ng nasa sentro). Maging ang kantang “Bayan Ko” isang popular na awiting ginamit pa noong Panahon ng Amerikano, Panahon ng Diktaturya at maging sa mga protesta ng lansangan sa kasalukuyan, ay tiyak na nakakapag-uugnay sa mga Pilipino.

Kapansin-pansin rin ang di-tuwirang pagtutuligsa na ginanap sa pamamagitan ng katatawanan.

 

PAGWAWAKAS:

Sa pamamagitan ng dulang ito, mas madaming tanong ang nabubuo kaysa sa mga sagot; mga tanong na nag-uudyok sa mga manonood, sa lahat, na muling balikan at pag-aralan ang kaysaysayan. Kung kaya naman, kahit pisikal na malayo sa Pilipinas, hindi makakailang bahagi ang dulang ito sa anti-neo-colonial na diskurso sa bansa.

Studies from phallus-centered scientists and physicians portray menstruation as a symptom of a disease which severely limits women’s activities (just like what colds, flu and cough viruses do to us). (Mary Putnam Jacobi 1877, pp. 14, 21) How can a perfectly normal biological phenomenon be a disease? How can it be called a ‘sick time’ for women? Unless of course you call urinating and perspiring, which are both normal biological phenomena also, diseases.

 

It seems that this so-called scientific study would like to reinforce that women, in general, are physically and emotionally handicapped during menstruation and therefore can’t and may not compete with men. This is basically the same argument being propagated by capitalists in rationalizing why women should be employed next only to men (aside from the fact that it is ‘naturally’ assumed that men are the breadwinners of their families and that women’s work outside the house is considered only as an auxiliary income). Although one must also admit that eventually, these income-centered businesses hired women as employees, they were mostly over-worked and underpaid and they have contracts stating that they should never get pregnant while employed; the rationale is that a pregnant woman will avail maternity leaves therefore interrupting work and therefore will be more costly for the company. This led to the discrimination amongst married and single women workers.

 

As a whole, this gaga over the menstruation and work only reinforces the ‘natural’ place of women, which is in their houses.

 

Interesting to note that the women during the late 1800s, to denounce such a sexist policy, proposed monthly refusals to work to emphasize the economic and work impact / delay if women were to be stopped from doing work outside the home.  (Eliza Bisbee Duffey 1874; quoted in Mary Roth Walsh 1977, p.129)

 

Come to think of it, given the rationale between menstruation and women’s work, the teacher, who is most likely a woman, will also have to excuse herself from work; therefore interrupting the school calendar. Moreover, it should also be argued that, women in general, should also have a three to four days leave in their domestic duties every month.